Paralel Nedir? Paralellerin Özellikleri Nelerdir? 180 Paralel

Paralel nedir?: Ekvator’a paralel olarak doğu-batı doğrultusunda birer derece aralıklarla çizildiği varsayılan çemberlere paralel denir.

Kutup noktalarına eşit uzaklıkta bulunan noktaları birleştiren ve Dünya’yı iki eşit parçaya böldüğü varsayılan hayali çembere ise Ekvator denir. Dünya’nın, Ekvator çizgisinin kuzeyinde kalan bölümüne Kuzey Yarım Küre, güneyinde kalan bölümüne de Güney Yarım Küre adı verilir.

Enlem dairesi, belirli bir enlemdeki tüm noktaları birleştiren soyut doğu-batı dairesine verilen isimdir. Bu daire üzerindeki konum, daire üzerindeki boylamın bilinmesi ile bulunabilir. Enlem dairelerine genellikle “paraleller” denilmektedir.

Türkiye 36º ila 42º Kuzey Paralelleri arasında yer alır.

Paralel Çizgisi - Enlem Derecesi
Paralel Çizgisi – Enlem Derecesi

Dünya üzerinde ekvatora paralel olacak şekilde çizilen çemberlere “enlem çemberleri” ya da “paraleller” denir. Dünya’nın kutuplarından geçen düzlemlerin yer yuvarlağı ile ara kesitleri ise “meridyenler” ya da “boylam çemberleri” olarak adlandırılır. Yerküre üzerindeki coğrafi yerlerin konumlarını belirtmek için de bir küresel kon düzeneği kurulabilir. Coğrafi kon düzeneği bu amaçla kullanılan bir düzenektir.

Paralel ve Enlem Arasındaki Fark Nedir?

Enlem bir koordinat sistemi değeridir. Yani bir noktanın ekvatora olan uzaklığının açı değeridir.

Paralel ise varsayımsal çizgilerin her birine verilen isimdir. Paraleller kuzey ve güney yarım kürede, enlem değerleri aynı olan, dünya yüzeyinindeki noktalardan oluşurlar.

Buradan da anlaşılacağı üzere enlem ile paralel aynı manaya gelmiyor. Yani enlem ve paralel aynı şey değildir. Enlem matematiksel bir değerdir oysa paralel varsayımsal bir çizgidir.

Paralel Nedir: Paralellerin Özellikleri

  • Birer derece aralıklarla çizilen ardışık iki paralel arasında yaklaşık 111 km mesafe bulunur.
  • Ekvator’un kuzeyinde 90, güneyinde 90 olmak üzere toplam 180 paralel dairesi olduğu kabul edilir.
  • En büyük paralel dairesi Ekvator’dur (40.076 km).
  • Paraleller birbirleri ile kesişmez.
  • Ekvator’dan kutuplara gidildikçe paralellerin boyları kısalır ancak dereceleri büyür. Kutuplarda paraleller nokta hâlini alır.
  • Paralellerin başlangıç noktası (0°) Ekvator’dur.

Paralel Nedir Sorusuna Farklı Bir Kaynaktan Cevap

Dünya kendi ekseni etrafında 24 saatte bir döndüğü için, Dünya yüzeyindeki her noktanın bu zaman diliminde bir daire çizeceği bellidir. Sadece kutuplar yerinde kalır. Dünya’nın kutuplara daha yakın olan noktalarının daha küçük daireler, Dünya merkezinde olan noktaların da daha büyük daireler yapar. Tüm bu hayali daireler paraleldir ve onlara paraleller denir.

Dünya’nın küre olduğunu biliyoruz ve bu yüzden Dünya’nın ortasından geçen paralel en büyüktür ve ona Ekvator denir. Ekvator Dünya’yı ikiye bölüyor: kuzey ve güney. Ekvator’dan kuzey ve güney kutup noktalarına ilerlerken paraleller giderek küçülür.

Paraleller ve meridyenler
Paraleller ve meridyenler

Daire olan her Paralel 360°dir. Dünya’da sonsuz sayıda nokta bulunduğu için, sonsuz sayıda paralel de vardır. Böylece, Dünya’nın dönüşü sırasında çok sayıda daireler oluşur. Bu yüzden birbirinden birer derece uzak olanların alınması kararlaştırılmıştır. Bu şekilde, Dünya’da 180 paralel vardır, çünkü Kuzey kutup ile Güney kutup arasındaki mesafe yarım dairedir ve 180°si vardır. Derecenin, daireyi ölçmek için kullanıldığını ve onun 360. kısmını temsil ettiğini bilyorsun. Dünya’da, Ekvatorun kuzeyinde, 0° den 90°ye kadar belirlenen, 90 paralel vardır. Güneyde de bir o kadar, yani toplam 180 paralel vardır.

Paralel nedir konusunu daha iyi kavramak için bu makaleleri de okumanızı tavsiye ederiz:

Video İçerik:

Ayrıca bakınız:

Vikipedi

Vikisözlük

Yorum yapın