Eksen Eğikliği Mevsimleri Nasıl Etkiler?

Dünyanın eksen eğikliği de iklimleri etkiler. Aslında bizim uydularımız asıl *suçlu*. Ama ya uydulara sahip olmasaydık? İklim değişikliği yine de olur muydu?

21 Aralık’ta kuzey yarım küre için kış gündönümü ve güney için yaz gündönümü zamanı gelir. Dünya’nın çok ilginç bir özelliği nedeniyle mevsimsel değişiklikler meydana gelir: eksen eğikliği. Şu anda eksen eğikliği yaklaşık 23,5 derece. Dünya’nın ekseninin eğikliği ile mevsimler arasındaki ilişki şu soruyu sormamıza yol açabilir: Dünya’nın ekseninin eğikliği iklimi etkileyebilir mi?

Aldığımız güneş ışığı miktarı, Dünya’nın tamamına dağılması için üç yörünge hareketi gerekir. Bu yörünge hareketleri de iklimi doğrudan koşullandıracaktır. Bu hareketler Güneş etrafındaki ötelenmedir; 21 ile neredeyse 25 derece arasında değişebilen ve her zaman aynı tarafa bakmadığı için eksenin işaret ettiği eksenin eğimi.

Her üçü de Dünya’nın hangi kısımlarının az ya da çok güneş ışığı alacağını etkiler ve bu da kısmen Dünya’nın iklimini koşullandırır. Jeologlar, “Bu karmaşık bir konu” diye belirtiyolar. Çünkü iklim durağan bir şey değil, sürekli değişiyor. Ancak, Dünya’nın eğikliği olmasaydı mevsimlerimiz olmazdı.

Mevsimler böyle işliyor

Önemli olan, güneş ışınlarının yılın her anında Dünya’ya nasıl ulaştığıdır. Yani gezegenimiz hareket ederken uzaklaşıyor ve yıldıza yaklaşıyor. Yani belirli pozisyonlarda mevsimler değişir. İspanya Jeoloji ve Madencilik Enstitüsü (IGME) araştırmacısı Rosa Mediavilla, “Örneğin , kuzey yarımkürede yaz olduğunda, güneş ışınları güneyde burayı giderek daha az etkiler, bu nedenle orada kış olur” diye açıklıyor.

“Dünya Güneş’in etrafında dönerken, güneş ışınlarının yoğunluğunun etki şekli de değişiyor. Bu şekilde, ekinokslarda Dünya’nın eksen eğimi Güneş’e bile bakmıyor, dolayısıyla ışınlar ekvator üzerine 90 derece vuruyor. Ve ekinoksta gece ve gündüz aynı oluyor. “

Mediavilla, “Dünya dönerken ve eksen eğimi Güneş’in durumuna ters yönde olacak şekilde daha uzak bir konuma hareket ettiğinde, gezegenin üst kısmındaki insidans daha azdır”, diyor. Yani kuzey yarım kürede kış, güneyde yaz olacak. Çünkü güneş ışığının en çok vurduğu yerdir. Bu durum Dünya’nın eksen eğiminin gezegenimizin iklimini nasıl etkilediğini gösterir.

Eksen eğimi başka olsaydı hava durumu nasıl olurdu?

Şanslıyız çünkü Dünya’nın eksen eğikliği olmasaydı iklim çok farklı olurdu. Eksen eğik olmasaydı istasyonlarımız olmazdı. Yılın her günü aynı miktarda güneş radyasyonu alırdık ve istasyonlarımız olmazdı. Öte yandan, eksen tamamen yatay olsaydı, altı ay karanlıkta ve altı ay tam güneşte olurdu . Bunlar iki uç durum. Neyse ki orta bir durumdayız ve bu şu anlama geliyor. bizim mevsimlerimiz var.

Bazen eksen Güneş’e meyilli olduğunda daha dik bir şekilde daha fazla radyasyon alıyoruz ve o yaz radyasyonlu geçti diyoruz. Dünyanın Güneş etrafındaki hareketi bir elips oluşturuyor ve biz uzaklaştığımızda kuzey yarım kürede yaz olduğu gerçeğiyle örtüşüyor.

Eksenler sabit değildir

Eksenler de zamanla değişir. Mediavilla, “Örneğin, Dünya’nın Güneş etrafında yaptığı elipsin eksantrikliği her 100-400.000 yılda bir değişir, insan yaşamının (80-90 yıl) dışındadır” diye açıklıyor. “Açı da değişiyor, 21,5 ile 24,5 derece arasında hareket edebiliyor. Az ya da çok eğimli olmasına bağlı olarak güneş ışınları daha çok doğrudan ya da dolaylı olarak geliyor

Şimdi 23,5 derecedeyiz, dolayısıyla şu anda mevsimler aralarında çok fazla tezat oluşturuyor: çok sıcak yazlar ve çok soğuk kışlar oluyor. Bu varyasyon, her 40.000 yılda bir, insan etkisinden bağımsız olarak gerçekleşir.

Bütün bu varyasyonların ve hareketlerin toplamı buzullaşmalara ve buzullar arasındaki dönemlere yol açar, ancak 80-90 yıl ölçeğinde bunu görmeyeceğiz. Değişen parametrelerden bir diğeri de dönme eksenidir, ancak Güneş ve Ay’ın etkisi altında dönmesini sağlayan başka bir hareketi vardır [devinim].

Madrid Complutense Üniversitesi’nde profesör olan Juan Santisteban, “İnsan ölçeğindeki değişiklikler Güneş’in döngüsündeki değişikliklerdir” diyor. “Bunlar daha çok insan ölçeğinde, ama jeolojik olanlar değil.” Ya da hiç değil, çünkü atalarımızı etkilediler; ama bizim nesillerimiz düzeyinde değil (büyükanne ve büyükbabalar, ebeveynler, çocuklar). 

İklim değişiklikleri

Gördüğümüz gibi, Dünya’nın hareketleri iklimi de etkiler. Aynı zamanda Güneş, soba gibidir, bazen daha fazla ısıtır; bazen daha az. Bu nedenle, sadece insan etkisi değildir. 

Gerçek, olan bitenin yalnızca yüzeyine bakarak hayal edebileceğimizden daha karmaşıktır. Buzul çağının her zaman olduğu doğrudur. Ancak endişe verici olan iklim değişikliği değil, insanların yardımıyla hızlanıyor. Yaklaşık 150-200 yıl içinde, yeni yaşam biçimlerimiz nedeniyle iklim değişikliği dağına çok hızlı tırmandık. “Bu yüzden bize yükselişin bu kadar hızlı olmasını engellememiz gerektiğini söylüyorlar. Artış 5.000 yıldan fazlaysa uyum sağlamak ve değişmek için zamanımız var . Ama bir gecede yapılırsa nasıl tepki veririm? Zaman” Santisteban ekler.

Mediavilla ve Santisteban’a göre, bizle ya da bizsiz, Dünya’nın iklimi değişecek – ve gezegenden geçişimiz boyunca hayatta kalmaya devam edecek – her 120.000 yılda bir yaptığı gibi. Sadece diğer zamanlarda her şey çok daha yavaş gitti. Çok daha yavaş. Ve hayatta kalmak için alışmak ve gelişmek zaman aldı.

Yorum yapın