Biyoçeşitlilik Nedir, Ne Demektir?

Biyoçeşitlilik Nedir, Ne Demektir?

17 Ekim 2017 Kapalı Yazar: Coğrafyacı

Canlıların doğal ortamlar içerisinde yaşadığı küre olan biyosfer (canlılar küresi); litosfer, atmosfer ve hidrosfer ile etkileşim hâlindedir (Görsel 1.1). Canlıların yaşadığı biyosferin sınırları, diğer doğal ortamlar gibi kesin değildir.

Biyoçeşitlilik

Biyoçeşitlilik

Karalarda yaşayan canlılar, atmosferde 6500 metre yüksekliğe kadar yaşama imkânı bulabilmektedir. Bu seviyeden sonra ise atmosfer basıncının, sıcaklığın ve oksijen miktarının düşmesi gibi nedenler, canlıların yaşamasını zorlaştırır. Hidrosferde derinlik artışına bağlı olarak oksijen azalır, sıcaklık değerleri düşer ve subasıncı yükselir. Dolayısıyla denizlerde bu koşulların görüldüğü alanlar, canlı yaşamı için çok uygun değildir.

Biyoçeşitliliğin fazla olduğu alanlar, genellikle ışığın ulaşabildiği 200 metre derinliğe kadar olan kısımlar ile sığ denizlerdir. Bitkiler, litosferin üst kısmını oluşturan toprak tabakasına tutunarak yaşamlarını devam ettirirken bazı hayvan türlerinin de bu toprak örtüsü içinde yaşadığı görülebilmektedir. Canlıların bir kısmı ise litosfer, atmosfer ve hidrosfer arasında sürekli yer değiştirmektedir.

Biyoçeşitlilik, bir bölgedeki çeşitli özelliklere sahip bitki ve hayvan türleri ile mikroorganizmaların sayısını ve bu canlıların birbirleriyle olan ilişkilerini ifade etmektedir. Çeşitli bitki ve hayvan türlerinin yaşadığı dünyada kıtaların ve bölgelerin biyoçeşitliliği aynı değildir. Bu farklılığa iklim, bitki örtüsü, yeryüzü şekilleri ve toprak ile su kaynaklarının aynı olmaması neden olmuştur. Genel olarak sıcak ve nemli iklim bölgelerinden, kurak ve soğuk iklim bölgelerine geçildikçe biyoçeşitlilik azalmaktadır. Nemli ve sıcak olan ekvatoral iklim bölgesi, dünyadaki canlı çeşitliliğinin önemli bir kısmını oluştururken kurak olan çöl iklimiyle soğuk olan kutup ikliminde ise canlı çeşitliliği azdır. Mevsimlik sıcaklık değişiminin az olduğu Ekvator çevresindeki denizler, özellikle de mercan resifleri, tür çeşitliliğinin fazla olduğu alanlardır.

Birçoğunuz ailenizle veya arkadaşlarınızla doğal alanlara geziye, pikniğe gitmiş veya televizyonlarda yayınlanan doğa ile ilgili belgeselleri izlemişsinizdir. Gittiğiniz doğal alanlarda ya da izlediğiniz belgesellerde gördüğünüz bitki ve hayvan türlerini hatırlıyor musunuz? Avustralya Kıtası’nın anlatıldığı bir doğa belgeselinde gördüğünüz kanguruyu, Güney Amerika Kıtası’nın anlatıldığı bir doğa belgeselinde görebilir misiniz? Kıtalar ve bölgeler arasında canlı çeşitliliğinin farklı olmasının nedenlerini hiç düşündünüz mü? Sizce, dokuzuncu ve onuncu sınıf coğrafya derslerinde öğrenmiş olduğunuz iklim ve yer şekillerindeki farklılıklar ile jeolojik devirler boyunca kıtaların kayması ve iklimlerin değişmesi gibi olaylar canlı çeşitliliğini etkilemiş olabilir mi? Bu konumuzda tüm bu soruların yanıtlarını öğreneceksiniz.

Atlaslarınızdan Kenya’nın yerini bulunuz. Ayşe ve Murat’ın yaptıkları Genel Ağ sohbetini okuyarak Kenya’daki “Masai Mara” doğal yaşam alanındaki canlı çeşitliliğini ve bu çeşitliliğin gelişiminde etkili olan doğal etmenleri tartışınız.